JAPONYA'NIN TEKSTİL VE KONFEKSİYON PİYASASININ TEMEL DİNAMİKLERİ VE

PAZARA GİRİŞ STRATEJİLERİ

İÇİNDEKİLER

JAPONYA PERAKENDECİLİK SEKTÖRÜ

JAPONYA'NIN İTHALAT SİSTEMİ

GENELLEŞTİRİLMİŞ PREFERANSLAR SİSTEMİ (GSP)

JAPON TÜKETİCİ TERCİHLERİ

                  GENEL TÜKETİM EĞİLİMLERİ

                  TİCARİ HAYATTAKİ TÜKETİCİ EĞİLİMLERİ

TEKSTİL VE KONFEKSİYON ALIŞVERİŞİNDE TÜKETİCİ     ALIŞKANLIKLARI

JAPONYA'NIN DIŞ TİCARET YAPISI VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ

JAPONYA İLE TİCARETİ GELİŞTİRMENİN PRENSİPLERİ

                  OSAKA İŞ KONSEYİNİN ÖĞÜTLERİ

                  YAŞANAN BAŞARI VE BAŞARISIZLIK ÖRNEKLERİ

JAPON PAZARINA GİRİŞ STRATEJİLERİ

ÜLKEMİZ KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN STRATEJİK KONUMU VE KOŞULLARI

JAPONYA'NIN ÜLKEMİZ KONFEKSİYON SEKTÖRÜ AÇISINDAN KONUMU

JAPON DIŞ TİCARET KURULUŞUNCA (JETRO) SAĞLANAN İMKANLAR

                  MAKRO STRATEJİLER (SEKTÖREL)

                  MİKRO STRATEJİLER (FİRMA BAZINDA)

      SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

BAŞA DÖN

1997 yılı itibariyle Japonya'da 1.4 milyon perakendeci olduğu tahmin edilmektedir.

1991-1997 arası dönemde hemen hemen tüm ürün gruplarındaki perakende dükkan sayısı azalma göstermiştir. Mobilya ve ev eşyası sektörleri en hızlı düşüş yaşanan sektörler olmuştur.

Orta ölçekteki pek çok ürünü bir arada satan süpermarketler ve küçük aile işletmelerinin sayısı düşerken sadece belirli ürünleri satan, özellikle giysi ve kişilerin özel ilgi alanlarına hitap eden ürün satan perakendeci dükkan sayısı ise artış göstermiştir.

Aşağıdaki tabloda rakamsal bir karşılaştırma sunulmuştur.

Tablo : 1

Birim : Dükkan veya Şube Adedi

Kaynak : JETRO

            Tablodan da anlaşılacağı üzere, perakendecilik sektöründe spesifik olarak bir ürünü satan yaygın perakendeci işletmelerin sayısı büyük artış kaydetmiştir. Tekstil ve konfeksiyon sektörü özelinde ise butiklerden, yine tekstil ve konfeksiyon alanında yoğunlaşan yaygın perakendeci işletmelere hızlı bir yöneliş açık bir biçimde görülmektedir.

Japonya'da 1991-1997 yılları arasında 10 kişiden daha az çalışana sahip küçük işletmelerin sayısı % 14 oranında düşmüş olup, 1.478.000 olan bu tür işletme sayısı 1.272.000 olmuştur. Bu süre zarfında büyük ölçekli perakendeciler de olumsuz etkilenmiştir. Pek çok department store şubelerini kapatmak zorunda kalmıştır.

a)      Department Store :

Japonya'daki belli başlı department store'lar; Takashimaya, Mitsukoshi, Seibu, Marui, Daimaru, Isetan, Matsuzakaya, Hankyu, Kintetsu ve Tokyu'dur. Department store'ların tüm ürün gruplarındaki satışları 1998 yılında 1997 yılına nazaran önemli ölçüde düşüş kaydetmiştir.

Ülkemizin de department store'lara satış yoluna gitmesi ihtimali düşünüldüğünde yukarıdaki sıralamanın gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

b)      Süpermarketler :

1991-1997 döneminde büyük ölçekli süpermarket sayısı % 34.2 artarken, orta ve küçük ölçekli süpermarket sayısı % 35.5 düşüş kaydetmiştir. İlk ona giren büyük süpermarketlerin bazıları büyürken, bazıları da küçülmüştür. Bu sektörde de tam bir bütünlük olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durum, aşağıdaki tabloda  yer almaktadır.

Tablo : 2

                                                                              (1998)

Kaynak :JETRO

c)      İndirimli Satış Yapan Dükkanlar : (Discount Stores)

i-)Her Ürünü İndirimli Satan Dükkanlar : (General Discount Stores)

            Bu dükkanlar hemen her ürünü sürümden kazanarak, personel kullanmadan self-servis hizmet vererek çok düşük ve uygun fiyatlarla satış yapılabilmektedir.

            Ancak, bu tür dükkanlar sahip oldukları avantajları önemli ölçüde yitirmişlerdir. Zira, sadece belirli ürünleri indirimli satan dükkanlar daha düşük fiyatlarla mal satabilmekte, ayrıca yabancı firmalar şehir dışında fabrika satış mağazaları açarak rekabet imkanlarını daha da daraltmaktadır.

            Belli başlı her ürünü indirimli satan dükkanlar; Daiei, Daikuma, Mr. Max, Rogers, Osada, Takeya, Japan, Sunkus Japan, Misumi ve Nagasakiya'dır.

ii-)Belirli Ürünleri İndirimli Satan Dükkanlar :

(Speciality Discount Store Chains) ["Category Killer" Superstores]

            Bu mağazalar, sadece belirli ürün grubuna yoğunlaşıp (Elektronik, tekstil, ilaç ve kimyasal gibi) çok ucuz fiyatla satış yapmaktadır.

            Bu mağazalar doğrudan üreticiden alıp, sürümden kazanmayı hedeflemektedir. Fast Retailing isimli firma (Uniqlo Markası) ile satışlarda önemli büyümeler kaydetmiştir.

1998 yılı itibariyle elektronik eşyadaki ilk beş mağazalar zinciri sırasıyla, Kojima, Best Denki, Yamada Denki, Joshin Denki ve Deodeo'dur. İlaç alanındaki ilk beş ise; Kiyoshi, Kokumin, Sun Drug, Tsuruha ve Segami Medics'tir.

            Günlük giyim eşyasındaki mağaza zincirlerinin isimleri, satışları, büyüme oranları ve mağaza sayıları ise yol gösterici olması maksadıyla aşağıdaki tabloda sunulmuştur.

Tablo : 3

(1998 YILI)

Kaynak : JETRO

Sadece giyim eşyasını indirimli satan bu tür mağazalar, ülkemiz konfeksiyon ürünleri pazarlaması için en elverişli perakende pazarlama alternatifi gibi gözükmektedir.

            iii-) Fabrika Satış Mağazaları : (Outlet Shops)

            Büyük imalatçılar veya ünlü markaların üreticileri stok fazlası mallarını bu mağazalarda ucuz fiyatla satmaktadır.

            Bu mağazalar, indirimli satış yapan mağazalar için son yıllarda ciddi bir rakip haline gelmiştir.

            iv-) Uygun Fiyatlı Satış Yapan Mağazalar : (Convenience Stores)

            1998 yılı itibariyle uygun fiyatlı satış yapan 36.754 dükkan olup, bunların toplam cirosu 6.4 trilyon Yen (48,8 milyar dolar)'dir.

            Bu dükkanlar yoğun rekabet karşısında ayakta kalabilmek için bazı ilave hizmetler vermeye başlamışlardır. Zira, bu dükkanlarda satılan ürün sayısı oldukça sınırlıdır. Bu dükkanların verdiği ilave hizmet ve faaliyetler, fatura ödemesi kabul etme, bilet satışı, konser rezervasyonu, ATM makinası kullanım imkanı sağlama ve e-ticarete aracılık etmektir.

Bu dükkanların ileride güvenilir olma, yaygınlık ve tüketiciye kolay ulaşabilme imkanı nedeniyle e-ticaretin yapı taşı olacakları düşünülmektedir.

v-) Posta Yoluyla Satış Yapan Şirketler  : (Mail Order)

            1998 yılında posta yoluyla satış hacmi 2 Trilyon Yen (15.2 Milyar Dolar) düzeyinde gerçekleşmiştir. Posta yoluyla satış yapan firmaların çoğu yoğun rekabet yüzünden belirli ürünlerde uzmanlaşmaya başlamıştır. Bu ürün gruplarının en önemlilerinden birisi de çocuk giysileridir.

            Japonya'daki belli başlı perakende satış mağazaları ile ilgili bilgiler 2000 yılı verileri çerçevesinde aşağıda özetlenmiştir.

PERAKENDE MAĞAZALARININ SATIŞLARI (2000)

Tablo : 4

Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

            2000 yılı itibariyle; 307 department store mağazasının satışı 74,7 milyar Dolar, 7,229 genel mağazanın satışı ise 137,8 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir.

            2000 yılı itibariyle ilk on sıradaki department store'un satış rakamları aşağıdadır.

                                                                                                            Tablo :5

Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

            2000 yılı itibariyle ilk on sıradaki genel (her türlü mal) satan mağazanın satış rakamları aşağıdadır.

HER TÜRLÜ MAL SATAN MAĞAZALARIN SATIŞLARI

(2000)

Tablo : 6

Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   Dünyada ve Japonya'da internet üzerinden alışveriş hızla yaygınlaşmaktadır. Japonya'da internetteki satış sitelerinden talepte bulunan tüketiciler arasında hanımlar önemli bir kitle haline gelmektedir.

                   Japonya dünyadaki ikinci en büyük internet kullanıcı kitlesine sahiptir. Firmalar doğrudan kendi oluşturacakları web siteleri veya Japon satış web sitelerinde kendilerine yer edinerek şeklinde pazara girme şansına sahiptir. Son dönemde, ayrıca cep telefonu ile irtibatlı web siteleri çok daha rağbette ve modadır.

                   Japonya'daki internet kullanıcı sayısının 19-27 milyon kişi arasında olabileceği düşünülmektedir.

                   1999 yılında 336 milyar Yenlik (2,9 milyar Dolar) internet üzerinden satışın 14 milyar Yenlik (123 milyon Dolar) yaklaşık % 4'lük bölümü giyim ürünlerine aittir.

                   İnternet üzerinden web sitesi ile satış yapan mağaza sayısı 25.000'dir. Bunların  2/3'ü zarar etmektedir. Yarısı da ayda 2.300 Dolar civarında satış yapabilmektedir.

İnternet mağazalarının ürün grupları bazında dağılımı şöyledir.

İNTERNET MAĞAZALARININ ÜRÜN GRUPLARINA

GÖRE DAĞILIMI

(1999)

                                                                                                                        Tablo : 7

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   Satışların değer bazında dağılımı ise şöyledir: (86 firma ile yapılan anket)

AYLIK İNTERNET SATIŞLARININ DEĞER BAZINDA DAĞILIMI

(1999)

                                                                                                            Tablo : 8

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   İnternet kullanıcı oranı 2000 yılı itibariyle % 72,1 erkek ve % 27,9 kadındır.

                   Yaş gruplarına göre internet kullanıcı dağılımı ise şöyledir.

İNTERNET KULLANICILARININ YAŞ GRUPLARINA

GÖRE DAĞILIMI

(2000)

                                                                                                                        Tablo : 9

                        Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   2000 yılı itibariyle, internetten alışveriş yapan-yapmayan oranının erkek ve kadınlar arasındaki dağılımı ise şöyledir:

                                                                                                            Tablo :10

                   İnternet üzerinden alınan malların kadın ve erkek tüketiciler arasındaki dağılımı ise şöyledir:

İNTERNET ÜZERİNDEN SATIN ALINAN MALLARIN

TÜKETİCİ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI

(1999)

                                                                                                                        Tablo :11

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

            İnternet üzerinden kullanılan bağlantı programlarının dağılımı ise şöyledir.

İNTERNET BAĞLANTI PROGRAMLARININ

KULLANIMININ  DAĞILIMI

(2000)

                                                                                                            Tablo : 12

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

            İnternet üzerinden kullanılan popüler arama motorlarının dağılımı ise şöyledir:

 İNTERNET ARAMA MOTORLARI KULLANIMININ  DAĞILIMI

(2000)

                                                                                                            Tablo : 13

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   İnternet üzerinden satış yapacak firmaların Japonca yayın yapan web sitelerine Japon usüllerine göre abone olması daha doğrudur. İngilizce web sitesi veya arama motorları pek muteber değildir.

                   Japonya'daki meşhur internet üzerinden satış yapılan mağazalar ve sahip olduğu üye mağaza sayıları aşağıdadır.

İNTERNET MAĞAZALARININ ÜYE SAYILARI

(2000)

                                                                                                            Tablo : 14

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   Kişilerin (tüketicilerin) internet üzerinden alım konusundaki tereddütleri ise şunlardır:

İNTERNETTEN ALIMDA TEREDDÜT YARATAN

UNSURLARIN DAĞILIMI

                                                                        (2000)

                                                                                                                                    Tablo : 15

Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

İnternet hizmet sağlayıcılarının abone sayıları ise şöyledir:

                   İNTERNET HİZMET SAĞLAYICILARININ ABONE

                                    SAYILARININ  DAĞILIMI

                                                            (2000)

                                                                                                Tablo : 16

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   İnternet üzerinden yapılan alışverişte kullanılan ödeme şekillerinin dağılımı ise şöyledir.

İNTERNET ÜZERİNDEN ALIŞVERİŞTE KULLANILAN

ÖDEME ŞEKİLLERİNİN DAĞILIMI

(2000)

                                                                                                                                    Tablo : 17

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   Tüketicilerin ödeme şekilleri konusundaki tercihleri ise şöyledir:

İNTERNET ÜZERİNDEN ALIŞVERİŞTE KULLANILAN ÖDEME ŞEKİLLERİ KONUSUNDAKİ TÜKETİCİ TERCİHLERİNİN DAĞILIMI

(2000)

                                                                                                                        Tablo : 18

                   Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı Raporu

                   İnternet üzerinden alım yapanlar genelde gençlerdir. Alıcıların % 65,2'si 34 yaş altı kişilerdir.

                   İnternet üzerinden satılan ürünlerden de % 5 Tüketim Vergisi alınmaktadır.

                   10.000 Yenin altındaki ithalat (deri ve örme giyim hariç) Gümrük Vergisi ve Tüketim Vergisinden muaftır. Pek çok ürün internette alınırsa Gümrük Vergisi ya yoktur ya da çok düşüktür.

               JAPONYA'NIN DAĞITIM SİSTEMİNDEKİ DEĞİŞİM

            Japonya'nın mevcut dağıtım sistemi aşağıdaki şemada yer almaktadır.

            Japonya'nın mevcut dağıtım ağı da günün koşullarına göre değişime uğramaktadır. Artık üreticiler çoğu zaman toptancılık görevini de üstlenip doğrudan perakendeciye satış yapmakta ve hatta tüketiciye ulaşabilmektedir.

Bundaki temel etken, dağıtım sistemi ile ilgili katı kuralların gevşetilmesi ve arazi fiyatlarının düşmesi sonucu yeni mağaza açmanın kolaylaşmasıdır.

            1990'lı yıllar belirli üründe yoğunlaşan perakendecilerin yılları iken, 2000'li yıllar Carrefour gibi global ve her ürünü ucuza satan global perakendecilerin veya doğrudan ürününü satan üretici veya ithalatçıların yılları olacaktır.

BAŞA DÖN

            Japonya'da ithalat işlemleri, % 90 oranında bilgisayarla yapılabilmesi nedeniyle hızla gerçekleştirilmektedir.

            İthalat, gümrük beyannamesi ile yapılmaktadır. Gümrük beyannamesi ekinde yer alacak dökümanlar genel olarak şunlardır:

1.       Fatura,

2.       Yükleme belgesi (konşimento) veya uçak kargo belgesi,

3.       Menşe belgesi,

4.       GSP kapsamında bir ürün ise menşe belgesi (Form A) ,

5.       Çeki listesi, sigorta belgesi, yük bilgileri,

6.       Kısıtlanan bir mal ise lisans veya sertifikalar,

7.       Gümrük indirimi olan bir ürün ise buna ilişkin detaylı beyanatlar,

8.       Gümrük vergisinin ödendiğine dair belgeler.

Japonya'ya ithali yasak mallar şunlardır:

1.       Afyon, uyuşturucu ve psikotrop maddeler,

2.       Silah ve mühimmat,

3.       Sahte demir ve kağıt para, hisse senedi ve tahvil,

4.       Kamu güveni ve ahlakına aykırı kitap, çizim ve diğer basılı eserler,

5.       Patent, model, tasarım, marka ve telif haklarını ihlal eden madde ve malzemeler.

İthali izin ve onaya bağlı ürünler aşağıdaki Kanunlarla belirlenmektedir.

1.       Kambiyo ve Dış Ticaretin Kontrolü Kanunu

2.       Yasak ve Kontrole Tabi Mallara İlişkin Kanun ve Düzenlemeler

a)      Vahşi Hayatın Korunması ve Av Kanunu,

b)      Silah ve Kılıç Mülkiyetinin Kontrolü Kanunu,

c)       Zehirli ve Zararlı Maddelerin Kontrolü Kanunu,

d)      İlaç Kanunu,

e)      İpek İşleme Kanunu,

f)        Gübre Kontrol Kanunu,

g)      Şeker Fiyatının İstikrarını Sağlama Kanunu,

h)      Patlayıcı Maddelerin Kontrolü Kanunu,

i)        Kimyasal Maddelerin Takibi Kanunu,

j)        Yüksek Basınçlı Gazların Güvenliği Kanunu

3.       Devlet Tekeline İlişkin Kanun ve Düzenlemeler

Alkol Tekeli Kanunu

4.       Karantina Kanunu ve Düzenlemeleri

a)      Gıda Sağlığı Kanunu,

b)      Bitki Karantina Kanunu,

c)       Yerli Hayvan Hastalıklarının Kontrolü Kanunu,

d)      Kuduz Hastalığının Önlenmesi Kanunu.

5.       Narkotik Maddelerle ilgili Kanun ve Düzenlemeler

a)      Kenevir Kontrol Kanunu

b)      Uyarıcı İlaç Kontrol Kanunu,

c)       Narkotik ve Psikotrop Maddelerin Kontrolü Kanunu,

d)      Afyon Kanunu.

İthalatı daha hızlı yapmayı sağlayan varış öncesi ithalat denetim sistemi büyük bir avantaj yaratmaktadır. Bu sistemin özü, ithal edilecek ürünlerin ithal muayenesi yapılacak gümrük alanına gelmeden belge üzerinde inceleme yapılarak ithalinin sağlanmasıdır.

Bu sistem kapsamındaki ürün gruplarında şu şartlar aranmaktadır:

a)      Malın niteliği nedeniyle (yaş meyve-sebze) gümrük işleminin hızlı yapılması gereken ürün grubunda yer alması,

b)      İç piyasaya dağıtımının çok hızlı ve kesin tarihlerde yapılması gereken mallar olması,

c)       Sınırlı bir satış zamanı (Yeni yıl, ve Noel gibi) bulunan mallar olması,

d)      Pek çok dökümanın ekinde yer alması ve uzun süreli  inceleme zamanına ihtiyaç duyulan mallar olması,

e)      Gerekli belgelerin önceden sunulabileceği mallardan olması,

f)        Uzun deniz taşımacılığı ve hızlı transit geçiş gerektiren ürünler olması,

g)      Süreklilik arz eder şekilde ithal edilen ürünler olması.

Bu sistem çerçevesinde işlem yapılabilmesi için, malla ilgili döviz kurunun bilinmesi ve gerekli tüm dökümanların önceden sunulması gerekmektedir. Bu takdirde, mal ulaşmadan 11 gün öncesinde gümrük işlemi başlayabilmektedir.

Bu sistem, koşullara uyması ve Japon Gümrük İdaresi yetkililerince de kabul edilmesi halinde çok sıkı terminlerle çalışılan konfeksiyon sektörü ürünlerimizin Japonya'ya ihracatında büyük avantaj yaratabilecektir.

BAŞA DÖN

            Sanayi ürünlerinde belirli ürünler için bir "negatif liste" vardır. Bu listede yer alanlar (105 ürün) dışındaki ürünler Genelleştirilmiş Preferanslar Sistemi (GSP) kapsamındadır. Bazı ürünler için ise tavan ve tarife kontenjanı (kotası) vardır. Bu tavandan sonraki bölümde kalan ürünler için normal vergi uygulanmaktadır. Kota ülkeler arasında dağıtılmamaktadır. Herkes kullanabilmektedir. Ancak, bir ülke toplam tarife kotasının 1/5'inden fazlası için tarife indiriminden yararlanamamaktadır.

            Bir ülkenin GSP kapsamından çıkarılması için, Dünya Bankası verilerine göre Kişi Başına Gayrisafi Milli Hasılası yüksek olan ülkeler kategorisine girmesi veya o üründe Japonya'ya ihracatının Japonya'nın o üründeki toplam ithalatının % 25'ini aşması ve 1 Milyar Yen (9-10 Milyon Dolar) değerine ulaşması gerekmektedir.

            Ülkemiz, GSP uygulanan ülkeler arasında yer almaktadır.

            Bazı ülkelere, En Az Gelişmiş Ülke kategorisinde yer almaları nedeniyle, hem gümrüksüz hem de tarife kotasız ihracat imkanı sağlanmıştır. Bu ülkeler genelde Afrika ve Karayip ülkeleridir.

            Tarife avantajından yararlanmak için ihraç edilen ürünün Japonya'ya başka bir ülkede işlem görmeden doğrudan gönderilmesi gerekmektedir.

            Bir malın ihracatçı ülke menşeli sayılabilmesi için GTİP'inin 4'lü bazda değişmesi gerekmektedir. Ancak, çok az işlem görmüşse veya belli şartlar oluşmamışsa GTİP değişse dahi o ülke menşeli kabul edilmemektedir.

            İthal girdilerin tümü veya bir kısmı Japonya'dan ithal edilmişse, nihai ürün yine de ihracatçı ülke menşeli kabul edilmektedir.

            GSP'den yararlanmak için Japon Gümrük İdaresince tanınan ihracatçı ülkedeki Ticaret Odalarından onaylı menşe şehadetnamesi gerekmektedir.

            200.000 Yen'den daha az değere sahip konsinye ihracatta menşe şehadetnamesi aranmamaktadır. Eğer Japonya'dan ithal edilen girdilerle nihai ürün üretiliyorsa, ithal edilen girdiler için "Japonya'dan İthal Edilen Malzeme" belgesinin menşe şehadetnamesine eklenmesi gerekmektedir.

            Japonya'ya yapılacak ihracat için başka ülkeden transit geçiş yapılacaksa, yükleme belgesi veya transit geçiş yapılan ülke gümrüklerinden alınan transit geçiş sertifikası alınması gerekmektedir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, GSP sistemi, tekstil, konfeksiyon ve deri, deri mamülleri sektörü açısından incelendiğinde şu sonuçlara ulaşılmaktadır.

            Tekstil ve konfeksiyon sektöründe GSP dışı ürünlere ait GTİP'ler şunlardır:   

            5001.00 İpek kozaları,     5002.00 İpek

Deri ve deri mamülleri, ayakkabı sektörünün çoğu ürünleri ise GSP kapsamı dışında kalan ürünler ise şunlardır.

Tablo : 19

Kaynak : JETRO

            Tarife kontenjanı (kotası) veya tavan bulunan tekstil, konfeksiyon, deri ve deri mamülleri ise şunlardır:

                                                                                                            Tablo : 20 - A

Tablo : 20 - B

Tablo : 20 - C

Tablo : 20 - D

Değeri 200.000 Yenin altında olan ve menşe şehadetnamesi gerekmeyen tekstil, konfeksiyon ve deri ürünlerinin GTİP'leri ise şunlardır :

4301, 4304 ve 6309

BAŞA DÖN

Üç kişilik bir Japon ailesinin aylık ortalama geliri vergisiz 483.000 Yen (4.236 Dolar) olup, bunun % 19.5'u tasarruf edilmektedir. Kalan 346.000 Yenlik (3.035 Dolar) gelirin harcama kalemlerine göre dağılımı 1999 yılı itibariyle aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Tablo : 21

q       Tekstil, konfeksiyon ve ayakkabı harcaması aylık 18.876 Yen (165 Dolar) olan bir ailenin yıllık harcaması (1.980 Dolar) civarında olacaktır. Bu da oldukça önemli miktarda tüketim potansiyeli ve ülkemiz için ihracat şansı demektir.

q       Japon tüketicilerin alışverişlerinden memnun kalmaları için gerekli koşullar araştırıldığında; ürün çeşidinin bolluğu ve park sorunu olmaması ilk sırayı almakta, bunu iyi hizmet, geç saate kadar açık kalma, ucuz fiyat, tatilde açık olma ve yaygın mağaza ağı olması izlemektedir.

Görüldüğü gibi ucuz fiyat ilk ve en önemli tercih sebebi değildir. Bu da ülkemiz için önemli bir avantajı oluşturmaktadır.

q       Kadın tüketicilerle yapılan görüşmelerde Avrupa markaya sahip ürünleri, üstün tasarımları ve güvenilir kaliteleri dolayısıyla tercih ettiklerini belirtmişlerdir.

q       Tüketiciler, ürün  ile ilgili bilgilerini % 67 oranında ürünü department store veya butikte görerek, daha düşük bir oranda ise moda dergilerinden elde ettiklerini ifade etmektedirler.

q         Japonya'da ücretler ve harcamalar yüksek bir seviyede seyrettiğinden, fiyatlar da yüksektir.

q       Japonya'da 1990'lı yıllarda yaşanan durgunluk nedeniyle kaliteli ürün kavramı yerini, kaliteli ve hesaplı ürün kavramına bırakmıştır.

q       Kararlar konsensüsle alınmakta olduğundan beraber gelen tüm müşterilerin ikna edilmesine çalışılmalıdır.

q         Japonlar "hayır" demek yerine "düşüneceğim" demeyi tercih etmektedir.

q         Japon tüketici, yazılı belgeden çok, söze ve karşılıklı güvene önem vermektedir.

q         Memnun kalınmayan bir ürünün değiştirilmesi oldukça kolay olmakta, belge olmaması satıcının tüketiciyi tanıması halinde çok büyük bir engel yaratmamaktadır.

q       Büyükelçiliklerde yapılacak tanıtım faaliyetleri tüketici üzerinde güvenilirlik ve ciddiyet etkisi yaratmaktadır.

q       Ülkemizin Tokyo'daki Büyükelçiliğinin meşhur Japon mimar Kenzo TANGE tarafından modern stilde tasarlanmış ve inşa edilmiş olması Japon misafirler için ayrı bir ilgi kaynağı oluşturmaktadır. Büyükelçiliğimizde yapılan kimono teşhirinin çok sayıda tüketici ve işadamının ilgisini çektiği bizzat tespit edilmiştir.

BAŞA DÖN

q         Japonya'da tüketici o ürünle ilgili uzman satıcıların bulunmasını talep etmektedir.

q         Japonya için üretilen bir otomobilin sahip olduğu özellikler ve standartlar çoğunlukla ABD ve Avrupa için üretilen Japon otomobillerinden yüksektir. Zira, Japon tüketicisi gerçekten çok titiz, konfor ve detaylara meraklıdır.

q       Japonya'nın ithalat, ürün sorumluluğu, haksız rekabetin önlenmesi, patent, telif ve marka ile ilgili hukuki düzenlemeleri ihracatçı firma yetkililerince iyice incelenmelidir.

q          Tüketiciler modayı yakından takip ettiklerinden mutlaka güncel çizgileri taşıyan ürünlerle pazara girilmelidir.

q       Japon tüketici sorununa kısa sürede cevap almazsa yabancı firmanın kendisinin problemi ile ilgilenmediğini düşünmektedir.

q       Fiyat marjına göre tüketici kitlesini -üst sınıf mağaza, department store veya genel kitle satışı gibi- bulmak mümkündür.

q       Ürünün Japon piyasasındaki diğer benzer ürünler ile farkı -fiyat, kalite, yüksek katma değer, yeni tasarım vs.- tüketiciye açıklanmalıdır.

q       Ürün eğer tamir, bakım gibi hizmetler gerektiriyorsa bu hizmetlerin Japon partnerce mükemmel bir şekilde yerine getirileceğinden emin olunmalı ve Japon tüketiciye bu konuda gereken tüm destek sağlanmalıdır.

q       Japon pazarının gelecekteki eğilimleri yakından takip edilmelidir.

q       Japon pazarındaki piyasa fiyatlarındaki değişime uyum sağlayacak fiyatlara ulaşılamaması halinde bu pazarda tüketiciye hitap etme imkanı bulunmamaktadır.

BAŞA DÖN

q          Japon pazarına yönelik üretim ve pazarlama faaliyetlerinin Japon partnerlerle birlikte gerçekleştirilmesi pazar giriş şansını yükseltmektedir.

q       Başka ülkelerin aksine Japonya'da kişilerin sosyal statüsü giyim alışkanlıklarını belirlememektedir. Öğrenciler bile markalı ürün kullanabilmektedir.

q       Kadın tüketicilerden çok dar yaş aralıkları dikkate alınarak tanıtım yapılmalıdır.

q       Moda endüstrisinin temel tüketicileri genç insanlardır. Bu kitlenin tercihlerini takip etmek ise çok zordur. Zira, sıklıkla değişmektedir.

q       Marka tanıtımı ve ilgi çekiciliğin sağlanabilmesi için finansal imkanlar ölçüsünde sürekli ve istikrarlı TV, radyo, gazete ve dergi reklamları yapılmalıdır.

q       Ölçüler, ürün seçimi ve satış atmosferi kültürel engeli aşamazsa ürün çok iyi olsa dahi pazarda tutunamayacaktır.

q       Başarılı olan Toys R Us ve GAP firmaları Japonya'da bir genel merkeze sahiptir. Zira, pazarın gereklerine hızlı ve etkin cevap vermek gerekmektedir. Ayrıca, Japon partnerin ürün seçimi ve mağaza yeri ile ilgili önerileri de dikkatle dinlenmekte ve uygulanmaktadır.

q       Toys R Us ilk yıllarda yerli üreticilerden mal almakta zorlanıp, toptancı engeli aşmakta güçlük yaşarken, büyük finansal gücü nedeniyle 2000 yılına gelindiğinde neredeyse tüm ürünlerini Japon yerli oyuncak üreticilerinden doğrudan alabilecek hale gelmiştir.

q       Yeni çıkarılan ve Büyük Mağaza Kanunu'nu ortadan kaldırıp, yürürlüğe giren Büyük Ölçekli Perakendeci Dükkan Kanunu orta ve küçük ölçekli mağaza ve işletmeleri, büyük işletmelerle ilgili olarak tatil günü, açık kalma saatleri, satış alanı ve yerleşim yeri gibi sahalarda yapılan düzenlemelerle desteklemektedir. Ülkemizce de bu yeni yapıya uyumlu politikalar izlenmelidir.

BAŞA DÖN

q       Japonya'nın genel olarak dış ticaretine baktığımızda dolar bazında yıllar itibariyle değişim göstermekle birlikte yaklaşık 550-780 milyar dolarlık dış ticaret hacmine ve 75-120 milyar dolarlık dış ticaret fazlasına sahip olduğu görülmektedir.

q       2000 yılı itibariyle, Japonya'nın ithalatının ülke gruplarına göre dağılımına baktığımızda ise Asya ülkelerinin % 42'lik bir paya sahip olduğunu, bunu % 24'lük pazar payı ile Kuzey ve Güney Amerika'nın ve % 12'lik pay ile Avrupa Birliği'nin (AB) izlediği görülmektedir.

q       Japonya'nın ihracatının ülke gruplarına göre dağılımı incelendiğinde ise, Asya ülkeleri % 41 ve  ABD % 36'lık pazar payına sahipken, AB % 16'lık paya sahiptir.

q       Japonya'nın ithalatının madde grupları itibariyle dağılımı ise, makinalar (% 32) mineral maddeler (% 20), gıda maddeleri (% 12), kimyasallar (% 7),                  metaller (% 5,5) şeklindedir.

q       Japonya'nın ihracatının madde grupları itibariyle dağılımı incelendiğinde ise; otomotiv ve makine sanayi ürünleri yaklaşık % 70'lik paya sahip bulunduğu görülmektedir.

q       Japonya'ya ihracatımız yıllar itibariyle değişmekle birlikte 150-250 milyon dolar, ithalatımız ise 1-1.5 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmektedir.

q       Japonya'ya yaptığımız ihracattaki en önemli ürünler; domates salçası, mineraller, tütün, balık, halı ve kuru meyveler olarak gözükmektedir.

q       Japonya'dan yapılan ithalatta ise; makine ve otomobiller ile bunların aksam ve parçaları çok büyük paya sahiptir.

Japonya tekstil ve konfeksiyon sektörü ile ilgili temel veriler aşağıda özetlenmeye çalışılmıştır.

q       Japonya'nın tekstil ve konfeksiyon sektörü ithalatı 2000 yılında 24,6 milyar dolar düzeyindedir.

q       Japonya'nın tekstil ve konfeksiyon sektörü ithalatının 2000 yılı itibariyle           % 80'inin konfeksiyon sektörü ürünleri, % 20'lik geri kalan kısmının ise kumaş, iplik ve elyaflardan oluştuğu görülmektedir.

q       2000 yılı itibariyle, Japonya'nın tekstil ithalatı 4,9 milyar Dolar düzeyinde olup, ülke grupları itibariyle dağılımına bakıldığında, Asya ülkelerinin % 76 gibi belirleyici ve baskın bir paya sahip olduğu, Çin'in ise % 41 ile Asya ülkeleri arasında çok büyük bir paya sahip olduğu, bunu % 14 ile AB'nin ve % 7 ile ABD'nin izlediği görülmektedir.

Japonya'nın tekstil ithalatının ülkelere göre dağılımı ise aşağıdadır.

Tablo : 22

JAPONYA'NIN TEKSTİL İTHALATININ ÜLKELERE

GÖRE DAĞILIMI

(2000)

                        Kaynak : Dünya Ticaret Örgütü İstatisitkleri

q       2000 yılı itibariyle, Japonya'nın konfeksiyon ithalatı ise 19,7 milyar Dolar düzeyinde olup, ülke grupları itibariyle dağılımına bakıldığında, Asya ülkelerinin % 89 gibi belirleyici ve baskın bir paya sahip olduğu, bunu % 7,5 ile AB'nin ve % 2,4 ile ABD'nin izlediği görülmektedir.

Japonya'nın konfeksiyon ithalatının ülkelere göre dağılımı ise aşağıdadır.

Tablo : 23

JAPONYA'NIN KONFEKSİYON İTHALATININ ÜLKELERE

GÖRE DAĞILIMI

(2000)

                        Kaynak : Dünya Ticaret Örgütü İstatisitkleri

q       2000 yılında Japonya'ya yönelik tekstil ve konfeksiyon ihracatımız 23 milyon Dolar olarak, ithalatımız ise 31,6 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

q       Ürün grupları itibariyle ihracatımızın dağılımına baktığımızda ise, 2000 yılı itibariyle, % 84 ile tekstil ürünleri büyük bir ağırlığa sahip bulunmaktadır. Diğer önemli ürün kalemleri ise, % 12 ile konfeksiyon ve % 4.3 ile deri ürünleridir.

q       Ülkemizin Japonya'dan yaptığı tekstil ve konfeksiyon ithalatının ürün grupları itibariyle dağılımına baktığımızda ise, 2000 yılı verileri ile % 96 oranında tekstil ürünlerinden oluştuğu görülmektedir.

Dünya tekstil ve konfeksiyon tüketim eğilimi karşılaştırmalı olarak aşağıda yer almaktadır.

Tablo : 24       

Kaynak : Dünya Ticaret Örgütü istatistikleri

Diğer taraftan, kendi kendine yeterlilik oranlarındaki değişime ilişkin veriler de aşağıda yer almaktadır.

Tablo : 25